Psychotische episodes

Een psychose wordt gekenmerkt door stoornissen in het waarnemen en het denken en door geheel of gedeeltelijk verlies van contact met de werkelijkheid.
 

Medicamenteuze adviezen

Maak indien mogelijk in overleg met patiënt en diens familie de keus voor een antipsychoticum op basis van comorbiditeit en bijwerkingen.
Klassieke antipsychotica (Haloperidol, Risperidon) geven voornamelijk extrapiramidale bijwerkingen. Terwijl atypische antipsychotica (Olanzepine, Quetiapine en Clozapine) voornamlijk zorgen voor gewichtstoename en andere metabole problemen, met name Olanzepine zorgt voor gewichtstoename.
 

Stap 1   Haloperidol, Olanzapine of Risperidon

Stap 2   Quetiapine

Stap 3   Clozapine
 

Wanneer psychotische episodes gepaard gaan met angst

Stap 1   toevoegen Lorazepam

Geneesmiddelen

Haloperidol

Dosering
Start: 2-4 mg per dag. Onderhoud 4 mg per dag, maximaal 10 mg per dag.
Bijwerkingen
Agitatie, slapeloosheid, extrapiramidale verschijnselen, hoofdpijn, gastro-intestinale klachten, speekselvloed, erectiele dysfunctie, leverenzym stoornis, urineretentie.
Let op
Niet bij patiënten met aangeboren lang-QT-intervalsyndroom.

Olanzapine

Dosering
10 mg a.n. 1 dd. Bij ≥65 jarigen 5 mg a.n. dd. Onderhoud: 5-20 mg a.n. 1dd.
Bijwerkingen
Gewichtstoename, slaperigheid, stijging prolactineconcentratie, bloedbeeldafwijkingen, hyperglykemie, stijging cholesterol en triglyceriden, extrapiramidale verschijnselen.
Let op
Niet bij patiënten met aangeboren lang-QT-intervalsyndroom.

Risperidon

Dosering
2-3 mg 1 dd. Onderhoud: 3-6 mg 1 dd.
Bijwerkingen
Extrapiramidale bijwerkingen, hoofdpijn, slaperigheid, sedatie, slapeloosheid, hyperprolactinemie, gewichtstoename, gastro-intestinale klachten, droge mond, lethargie.
Let op
Niet bij patiënten met aangeboren lang-QT-intervalsyndroom.

Quetiapine

Dosering
100-200 mg 1 dd. Onderhoud: 400-800 mg.
Bijwerkingen
Gewichtstoename, stijging cholesterol en triglyceriden, daling Hb-gehalte, slaperigheid, duizeligheid, extrapiramidale bijwerkingen, droge mond, hoofdpijn, abnormaal dromen, suïcidegedachten, tachycardie.
Let op
Niet bij patiënten met aangeboren lang-QT-intervalsyndroom.

Clozapine

Dosering
Start: 12,5-25 mg 1 dd.
Onderhoud: spiegel ≥350 - 700 µg/ml.
Bijwerkingen
Slaperigheid, sedatie, duizeligheid, tachycardie, obstipatie, speekselvloed, gewichtstoename, misselijkheid, ECG-veranderingen, bloedbeeld veranderingen, extrapiramidale verschijnselen.
Let op
Niet bij patiënten met aangeboren lang-QT-intervalsyndroom.

Informatie over spiegelbepalingen is te vinden in de richtlijn van de Clozapine+ werkgroep.

Controleer bij een verandert rookgedrag de clozapine spiegel.

Indien er sprake is van een stabiele clozapine spiegel, controleer dan routine matig jaarlijks de spiegel.
Controleer het leukocytenaantal (WBC) en het absolute neutrofielenaantal (ANC) vóór de start van de behandeling, vervolgens de eerste 18 weken wekelijks en daarna ten minste iedere 4 weken

Lorazepam

Dosering
1 mg 3-4 dd, eventueel ophogen.
Bijwerkingen
Vermoeidheid, sufheid, duizeligheid, ataxie, spierzwakte.
Let op
Valrisico, paradoxale reacties en anterograde amnesie bij ouderen. Bij zwangerschap alleen op strikte indicatie
Bibliografie tonen

Bibliografie

Acute psychiatrie chapter 2 psychotische episode, 2017 Link

Informatorium Medicamentorum, 2017