Gemetastaseerd prostaatcarcinoom

Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen in Nederland. Het is vaak een langzaam groeiende vorm van kanker en het risico neemt toe naarmate mannen ouder worden. Patiënten met een gemetastaseerd prostaatcarcinoom kunnen niet meer genezen worden en de behandeling is dus palliatief.Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen in Nederland. Het is vaak een langzaam groeiende vorm van kanker en het risico neemt toe naarmate mannen ouder worden. Patiënten met een gemetastaseerd prostaatcarcinoom kunnen niet meer genezen worden en de behandeling is dus palliatief.
 

Niet-medicamenteuze adviezen

  • Radiotherapie bij botmetastasen
     

Medicamenteuze adviezen

Hormoontherapie bij prostaatcarcinomen dient uitsluitend gestart te worden door de uroloog of oncoloog.

Een gemetastaseerd prostaatcarcinoom zal aanvankelijk hormonaal worden behandeld. Hormonale behandelingen zijn alle behandelingen die de testosteronconcentratie of de beschikbaarheid ervan op receptorniveau verlagen.
 

Anti-androgenen worden bij prostaatcarcinoom meestal tijdelijk (1 maand) toegepast in combinatie met een gonadoreline-agonist om de initiële stimulatie van de testosteronproductie door deze stoffen waardoor de klachten kunnen verergeren, tegen te gaan.

  • Cyproteronacetaat (Androcur®) – steroïde anti-androgeen
  • Flutamide – niet-steroïde anti-androgeen
  • Nilutamide – niet-steroïde anti-androgeen
  • Bicalutamide – niet-steroïde anti-androgeen
     

Chemische castratie met behulp van een LHRH-analogon.

  • Gosereline (Zoladex®) 3 maandelijkse toediening
  • Triptoreline (Pamorelin®) 6 maandelijkse toediening
  • Leuproreline (Lucrin PDS depot®) 3-6 maandelijkse toediening
     

Voorzichtigheid is geboden bij Lang QT-Syndroom en combinatie met andere QT-verlengende geneesmiddelen, omdat androgeendeprivatie het QT-interval kan verlengen.
 

Geneesmiddelen

Cyproteronacetaat (Androcur®)

Dosering
100 mg 3 dd, gedurende 5-7 dagen. Vervolgens als combinatie met LHRH-agonist. Eventueel frequent aanpassen naar 2 dd.
Bijwerkingen
Verminderd libido, erectiele dysfunctie en reversibele remming van de spermatogenese.
Let op
Cyproteronacetaat heeft tevens een prostagene-werking.

Flutamide

Dosering
250 mg 3 dd bij het eten, te beginnen ten minste 3 dagen voorafgaand aan de behandeling met een LHRH-agonist.
Bijwerkingen
Gynaecomastie, galactorroe, verminderd libido, misselijkheid, braken, diarree, stomatatis, obstipatie, maagpijn, zuurbranden, toegenomen eetlust, slapeloosheid, slaperigheid, vermoeidheid, hepatitis.
Let op
Controle leverenzymwaarden voor aanvang van de behandeling en 1x per maand gedurende de behandeling.

Nilutamide

Dosering
300 mg 1 dd, gedurende 4 weken. Vervolgens 150 mg per dag als onderhoudsdosering.
Bijwerkingen
Opvliegers, misselijkheid, braken, verminderd libido, erectiele dysfunctie, stijging van transaminasewaarden en reversibele verstoring van de donkeradaptatie, alcoholintolerantie, interstitiƫle longaandoeningen, overmatig zweten, alopecia.
Let op
Bij een stijging van de transaminasewaarden >3x de bovengrens van de normaalwaarden, dient de therapie te worden onderbroken.

Bicalutamide

Dosering
monotherapie: 150 mg 1 dd, behandelduur ten minste 2 jaar of dat progressie van de ziekte optreedt.

Combinatie therapie: 50 mg 1 dd, bij ernstig afwijkende leverenzymwaarde 50 mg elke 2 dagen.
Bijwerkingen
Anemie, opvliegers, gynaecomastie, duizeligheid, gastro-intestinale klachten, hematurie, asthenie, huiduitslag, oedeem, hartfalen, myocardinfarct, verminderd libido, erectiele dysfunctie, depressie, slaperigheid, gewichtstoename, anorexie, hepatotoxiciteit.
Let op
Bicalutamide lijkt in combinatie met een LHRH-agonist een verhoogde kans op het ontwikkelen van hartfalen te geven.

Gosereline (Zoladex®)

Dosering
Implantatiestift met 10,8 mg elke 3 maanden.
Bijwerkingen
Afname van het libido, erectiestoornissen, reactie op plaats van injectie, parasthesie, hypertensie, hypotensie, hartfalen, myocardinfarct, compressie van het ruggenmerg, bot pijn, verminderde glucosetolerantie, gynaecomastie.

Triptoreline (Pamorelin®)

Dosering
intramusculaire injectie met 22,5 mg elke 6 maanden.
Bijwerkingen
Afname van het libido, erectiestoornissen, reactie op plaats van injectie, parasthesie, hypertensie, hypotensie, hartfalen, myocardinfarct, compressie van het ruggenmerg, bot pijn, verminderde glucosetolerantie, gynaecomastie.

Leuproreline (Lucrin PDS depot®)

Dosering
i.m. 11.25 mg elke 3 maanden of s.c. van 30 mg elke 6 maanden
Bijwerkingen
Afname van het libido, erectiestoornissen, reactie op plaats van injectie, parasthesie, hypertensie, hypotensie, hartfalen, myocardinfarct, compressie van het ruggenmerg, bot pijn, verminderde glucosetolerantie, gynaecomastie.
Bibliografie tonen

Bibliografie

Landelijke richtlijn prostaatcarcinoom versie 2.0, Integraal kankercentrum Nederland, 2014 Link

Richtlijn prostaatcarcinoom NVU, 2016 Link

Informatorium Medicamentorum, 2017